De eerste transfergeruchten zijn alweer opgedoken. Namen komen en gaan, lijstjes lekken uit, en zoals elk jaar geldt: hoe meer namen, hoe minder concreet het meestal is. Maar één ding lijkt richting komende zomer wel duidelijk: bij Ajax staat er opnieuw een flinke verbouwing op stapel.

En achter die verbouwing schuilt een vraag die concreter wordt naarmate de zomer dichterbij komt: hoe verhoudt technische dadendrang zich tot financiële realiteit, en wie houdt het kader vast? In deze editie van Diepe Zakken: drie discussies waar het deze zomer kan wringen tussen technisch directeur Jordi Cruijff en financieel directeur Shashi Baboeram Panday, en de rol daarbij van de nieuwe Raad van Commissarissen.

Een technisch directeur van Ajax die haast heeft

Jordi Cruijff is nog te kort in functie en heeft te weinig concrete beslissingen genomen om hem nu al goed te kunnen beoordelen. Wat we wel weten, is hoe hij zichzelf presenteert. En dat profiel is op zijn minst opvallend.

Ajax heeft turbulente jaren achter de rug. Steeds wisselend beleid, steeds nieuwe gezichten op sleutelposities, en daarmee een groeiend gebrek aan consistentie waar de huidige problemen (sportief én financieel) voor een groot deel uit voortkomen. De logische conclusie is dan dat Ajax nu juist op zoek is naar een duurzame, langetermijngerichte technisch directeur (td). Iemand die rust en lijn brengt.

Cruijff geeft die indruk niet. Hij heeft zelf gezegd dat hij snel wil presteren, vandaar ook zijn korte contract. Hij is ervaren in het bouwen van selecties, ook met beperkte budgetten. En hij omringt zich met eigen mensen, van persoonlijke scout Joel Lara tot (alle signalen wijzen erop) een Spaanse hoofdtrainer.

Tekst gaat verder onder de foto.

Dat is goeddeels het tegenovergestelde van het profiel dat bij Ajax logisch zou passen. Tenzij, en dat is het scenario dat steeds meer voor de hand ligt, Ajax parallel en op de achtergrond werkt aan die langere termijn. In dat geval is Cruijff een tijdelijke versneller, geen permanente bouwer. En misschien past hij daar op termijn dan toch nog in. Plus: dan heeft hij in elk geval op korte termijn gepresteerd. Iets wat Ajax (en de supporters) eerlijk gezegd ook wel kan gebruiken.

Tegenover die haast staat Shashi Baboeram Panday, die met een heel ander vertrekpunt werkt. Beperkte ruimte, veel onzekerheid rond Europese inkomsten, een balans die nog steeds aan het herstellen is. Er wordt soms al voorzichtig gesuggereerd dat de twee af en toe botsen. Of dat productief schuren of moeizame frictie is, valt van buitenaf moeilijk te beoordelen, maar het feit dat het bestaat, is op zichzelf niet vreemd. Het hóórt zelfs te schuren.

De rol van de RvC bij Ajax

Wat in deze opzet vaak onderbelicht blijft, is dat dit niet puur een technisch directeur versus financieel directeur vraagstuk is. De recente geschiedenis laat dat ook zien.

Voormalig financieel directeur Susan Lenderink kreeg geregeld het verwijt dat ze te weinig remmen of strikte kaders hanteerde. Haar verweer was steeds hetzelfde: ze hield zich aan de richtlijnen, en het grotere geheel (risicobereidheid, strategie, continuïteit) was niet aan haar. Dat was aan de Raad van Commissarissen.

Daar zit een punt in. Een fd bewaakt cijfers; de RvC bewaakt het systeem waarin die cijfers tot stand komen. Dat de raad recent vernieuwd is, valt dus precies samen met een zomer waarin die rol op scherp komt te staan. Niet om mee te besturen, maar om de spanning tussen technisch en financieel productief te organiseren. En om te voorkomen dat één van beide perspectieven uitvergroot raakt.

1. Wachten op verkopen, of juist vroeg handelen?

Het technische perspectief

Tijd is de belangrijkste factor. Wie een elftal opnieuw moet opbouwen, wil dat zo vroeg mogelijk doen. Nieuwe spelers moeten integreren, automatismen moeten ontstaan, en met vroege Europese kwalificatiewedstrijden op de kalender is voorbereidingstijd geen luxe maar noodzaak. Daar komt bij: wie potentiële aanwinsten wil overtuigen, presenteert liever een plan dan een afwachtende boodschap over budgetruimte.

Tekst gaat verder onder de foto.

Het financiële perspectief

Ajax begint de zomer financieel niet met een schone lei, maar grofweg waar het seizoen eindigt: hoge afschrijvingen, een vol salarishuis en nog altijd een stevige transferopgave. Ruwweg moet er opnieuw zo'n 40–50 miljoen euro aan transferresultaat gerealiseerd worden om het geheel in balans te krijgen.

Meevallers (zoals het lichten van een koopoptie rond Akpom) helpen, maar lossen het structurele probleem niet op. Wie eerst koopt en pas daarna verkoopt, zet zichzelf onder druk. Tegenpartijen ruiken dat. En dat zie je vrijwel altijd terug in lagere verkoopprijzen.

Wie heeft gelijk?

Hier weegt het technische argument zwaarder. Niet omdat verkopen onbelangrijk is (dat blijft een harde voorwaarde), maar omdat de echte winst zit in eerder beslissen, niet in eerder uitgeven. En daar is een doortastende td nodig die durft te kiezen, ook als de markt nog niet helemaal is uitgekristalliseerd.

Mika Godts is daar het lakmoesproefje van. Sportief de beste man, ruim bruikbaar voor volgend seizoen, maar tegelijk een van de weinigen in de huidige selectie die echt fors geld kan opbrengen en daarmee het “transferwinstgat” kan vullen.

De verleiding zal groot zijn om te wachten op het WK, op een betere markt, op een hoger bod. Maar wie dat doet, levert zichzelf uit aan de timing van een ander. Komt er deze zomer een serieus bod, dan is het verdedigbaar, misschien zelfs verstandig, om dat aan te nemen, juist omdát het zekerheid geeft over tientallen miljoenen aan transferresultaat. Niet direct ruimte voor aankopen, maar een zorg minder bij de verkopen.

Takehiro Tomiyasu is de andere kant van dezelfde medaille. Contract afgelopen, vrij om elders te kijken, en precies het type ervaring dat Ajax goed kan gebruiken. Maar duur.

De fout zou zijn om te onderhandelen tot het einde, in de hoop dat hij blijft. Een vroeg, scherp bod (“take it or leave it”) geeft Ajax aan beide kanten duidelijkheid. Blijft hij, prima. Vertrekt hij, dan is er nog tijd voor een alternatief. Wie hem tot eind augustus aan het lijntje houdt en hem dan alsnog kwijtraakt aan een Engelse club, staat met lege handen. Halsoverkop een vervanger zoeken in de slotweken van een transferperiode is zelden de plek waar Ajax goede deals heeft gedaan.

2. Tien tot vijftien aankopen?

Het technische perspectief

De huidige kern biedt weinig houvast. Stap-voor-stap herbouwen kost niet alleen tijd, maar uiteindelijk ook geld. Elk extra jaar onder de streep is een jaar minder Champions League. Liever één keer goed dan jaren half. Dat past ook bij Cruijffs achtergrond: hij heeft eerder bewezen dat hij in korte tijd, met beperkte middelen, een complete selectie kan neerzetten.

Het financiële perspectief

Veel aankopen in één window betekent veel hoge boekwaardes die tegelijk op de balans komen. Dat beperkt de flexibiliteit in latere jaren; spelers moeten eerst worden afgeschreven voordat ze rendement opleveren bij verkoop.

Het Mislintat-jaar is daarin een recente les. Niet per se vanwege individuele spelers, maar vanwege de timing en clustering van investeringen. Daarnaast: elke nieuwe aankoop neemt plek in. Niet alleen in de selectie, maar in de waardeketen. Eigen talent (Bounida, Steur, Mokio) moet speeltijd krijgen om waarde te ontwikkelen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Wie heeft gelijk?

Hier wint de financiële logica. Maar niet alleen om financiële redenen. Tien tot vijftien aankopen past niet bij hoe Ajax functioneert, en al helemaal niet bij hoe Ajax er nu voor staat. Een half jaar geleden op de AVA werd nog gezegd dat er gestreefd wordt naar 40% eigen jeugd.

Zo'n massale influx van nieuwe spelers zou betekenen dat de hele toekomst van de club aan de keuzes van één technisch directeur en één hoofdtrainer wordt opgehangen. En dan ook nog twee mensen waarvan de één een kort contract heeft en de ander nog moet komen.

Stel dat Cruijff over twee jaar vertrekt (wat met zijn eigen contractlijn niet eens zo'n vreemd scenario is), dan zit zijn opvolger met vijftien spelers die door zijn voorganger zijn aangetrokken, geselecteerd op zijn voetbalvisie en die van zijn trainer. Dat is geen erfenis, dat is een hypotheek.

Ajax heeft de afgelopen jaren al te veel meegemaakt van wat het betekent om vast te zitten in keuzes van een vorige cyclus. Een scenario waarin dat opnieuw gebeurt, en dan ook nog op grotere schaal, is precies wat de club moet vermijden. Differentiatie en terughoudendheid zijn hier dus geen voorzichtigheidsoefening, maar een vorm van structurele zelfbescherming.

3. Het budget eenmalig oprekken?

Het technische perspectief

Ajax heeft buffers. Dit is hét moment om die in te zetten. Door nu fors te investeren en sportief succes af te dwingen, creëer je weer inkomsten: Champions League-deelname, hogere transferwaarde, betere onderhandelingspositie. Blijf je voorzichtig, dan blijf je hangen in een negatieve spiraal. Dan maar één jaar echt verlies, in plaats van meerdere jaren half herstel. Presteren vraagt om investeren.

Het financiële perspectief

Aankopen zijn zelden eenmalige uitgaven. Ze vertalen zich in afschrijvingen en salarissen die meerdere jaren doorlopen. Verkoopopbrengsten daarentegen zijn vaak incidenteel. Een budget dit jaar oprekken betekent dus automatisch: extra druk op toekomstige jaren. En dat in een markt waarin de extreme transferopbrengsten (de 80–100 miljoen euro deals) niet meer voor Ajax gaan voorkomen. Met de aankomende wijzigingen in de FIFA-transferregels is het naïef om te denken van wel.

Tekst gaat verder onder de foto.

Wie heeft gelijk?

Geen van beiden volledig. En juist hier is een derde antwoord het sterkst. Niet meer uitgeven dan nu, maar wél meer verlies durven accepteren dan tot nu toe gebruikelijk was.

Concreter: zet de buffer niet in om aan de aankoopkant ruimer te kunnen zijn, maar om aan de afbouwkant rigoureuzer te kunnen zijn. Spelers die niet meer in het plan passen, maar onder hun boekwaarde verkocht moeten worden, kosten geld om te lozen. In de huidige logica blijven ze dan vaak hangen (of worden verhuurd). Dat is zonde van het salaris, zonde van de plek, zonde van de speeltijd die anderen niet krijgen.

Wie bereid is daar eenmalig fors verlies op te nemen, ruimt niet alleen de selectie op, maar verlost de club van een bagageprobleem dat anders nog jaren rondsleept.

Het is een onpopulaire keuze, want de jaarrekening ziet er lelijker uit. Maar het is ook een structurele keuze: één pijnlijk jaar in ruil voor een veel schoner vertrekpunt richting volgende cyclus. En het past bij wat een nieuwe RvC zou moeten doen: zo'n keuze niet alleen toestaan, maar er actief ruimte voor maken.

Samen, of helemaal niet

Dit zijn geen zwart-witdiscussies, maar het zijn ook geen gelijke spelen. In elk van de drie weegt iets zwaarder dan iets anders, en de uitkomsten staan ook nog eens los van elkaar. Sneller beslissen aan de voorkant, terughoudendheid in volume, en bereidheid tot eenmalig verlies aan de achterkant. Drie verschillende antwoorden, drie verschillende gewichten.

Wat ze gemeen hebben, is dat geen van die antwoorden vanzelf ontstaat. Niet als de td solistisch opereert, niet als de fd zich beperkt tot het bewaken van cijfers, en niet als de RvC zich beperkt tot het tekenen bij het kruisje.

Een moderne technisch directeur is allang niet meer alleen verantwoordelijk voor het sportieve. Spelers, prestaties en transfers zijn onderdeel van hoe de club zichzelf in stand houdt. Andersom geldt dat zonder sportieve ambitie de buffers vanzelf wegslijten. En in dat krachtenveld heeft de RvC de rol om de kaders te stellen waarbinnen die spanning productief blijft. Niet om mee te besturen, maar om te bewaken dat beslissingen niet langs één perspectief tot stand komen. Geen td die solistisch budget oprekt. Geen fd die eenzijdig de ambitie indikt. Geen RvC die zich verschuilt achter de directie.

In essentie is dat allemaal risicomanagement. Geen sexy term, dat hoort erbij. Maar bij een club die de afgelopen jaren te vaak op het verkeerde moment de verkeerde keuze maakte, misschien wel het belangrijkste woord van deze zomer.

José de la Verde (X: j_berden)

Diepe Zakken seizoen 2025/26:

- Diepe Zakken: Verkoop hen eerst: de 5 financieel gunstigste transfers van deze zomer
- Diepe Zakken: Hoe verhouden Ajax en PSV zich nu financieel echt van elkaar?
- Diepe Zakken: Waarom Lesley Bamberger waarschijnlijk geen suikeroom voor Ajax wordt
- Diepe Zakken: Nog altijd is Ajax een inkomstenmachine die problemen maskeert
- Diepe Zakken: Vijf adviezen aan de technisch directeur voor de aankomende transferperiode
- Diepe Zakken: Dure zomeraankopen, hoge bonussen en andere vragen voor de AVA
- Diepe Zakken: Na een beursexit van Ajax komen er weer nieuwe bestuursproblemen
- Diepe Zakken: Kroes is meer bezig met financiële doelen van Ajax dan sportieve
- Diepe Zakken: Na het recordverlies is Ajax nog niet klaar met de renovatie