Ajax speelt dinsdagavond tegen Villarreal om de kans op de tussenronde van de Champions League levend te houden. De Amsterdammers maken nog een minieme kans om ook na januari in het miljardenbal te blijven, maar daarvoor moet er gewonnen worden in Spanje. Ajax Showtime analyseert The Yellow Submarine, dat knap derde staat in eigen land, maar net als Ajax tegenvalt in Europa.

Villarreal heeft slechts één punt behaald in de Champions League dit seizoen. In oktober werd er met 2-2 gelijkgespeeld tegen Juventus, maar de overige vijf duels in de competitiefase gingen verloren. Het is, met de topper tegen Real Madrid in aantocht, nog wel de vraag welke elf spelers trainer Marcelino dinsdag het veld in gaat sturen, maar de principes van de zestigjarige Spanjaard blijven hetzelfde.

Marcelino is allesbehalve een avontuurlijke coach en laat zijn team vanuit een klassieke 4-4-2-formatie opereren. Dani Parejo (36) en Santi Comesaña (29) vormen een ervaren blok op het middenveld en moeten de defensie en middenlinie bij elkaar houden. Aanvallend beschikt Villarreal over meer frivoliteit met onder andere Ayoze Pérez, Nicolas Pépé en oud-Ajacied Georges Mikautadze.

Compacte linies Villarreal dwingen tegenstanders tot keuzes

Vlak voor kerst won FC Barcelona met 0-2 op bezoek bij Villarreal, mede dankzij een strafschop en een rode kaart voor de thuisploeg. Marcelino en zijn spelers zullen zich tijdens de feestdagen echter een aantal keer flink voor het hoofd hebben geslagen hoe ze niet hebben weten te scoren tegen de koploper van La Liga.

In onderstaande situatie is duidelijk de gewenste situatie van Marcelino te zien: twee linies van vier spelers kort voor elkaar en twee diepe spitsen. FC Barcelona bouwt op met drie spelers en een controleur daar kort voor, gebruikelijk voor ploegen die een 4-3-3-systeem hanteren. Nadat de Catalanen de bal een aantal keer zonder progressie hebben rondgespeeld achterin, besluit één van de verdedigers de bal tussen de linies in te spelen. Hij levert echter knullig in bij een tegenstander.

Marcelino ziet vanaf de zijkant hoe zijn gewenste plan lukt en vanuit een balverovering wordt de snelle Pépé direct gelanceerd.

In het vervolg van de aanval krijgt Pépé hulp van de rechtshalf van Villarreal. Het levert uiteindelijk een schietkans op, maar de inzet wordt geblokt.

Ajax is ervoor gewaarschuwd dat het niet te ongeduldig wordt in de opbouw. De Spanjaarden zetten namelijk geen druk, maar wachten af totdat een tegenstander in de fout gaat. Op het moment van schrijven is het meespelen van Youri Baas nog altijd onzeker, waardoor Ajax zijn beste opbouwer dinsdag mogelijk opnieuw mist. Aaron Bouwman lijkt van de overgebleven centrale verdedigers in de selectie de beste inspeelpass te hebben. Het is dan niet onlogisch dat Fred Grim de achttienjarige opnieuw opstelt.

Een andere kwaliteit die Ajax kan helpen is het spel van zijn middenvelders zonder bal. Zowel Youri Regeer, Sean Steur als Davy Klaassen hebben een goed gevoel voor het kiezen van positie en het herkennen van ruimtes waarin zij aanspeelbaar kunnen zijn. Daarbij komt dat Parejo en Comesaña niet meer het loopvermogen hebben om grote ruimtes dicht te lopen.

Aanvallers Pépé en Mikautadze hebben in het verleden laten zien weinig defensieve arbeid te verrichten, waardoor er in de rug van deze spelers vermoedelijk wat ruimte komt voor de Ajax-middenvelders om in de opbouw te helpen. Al is het ook niet uitgesloten dat Grim zijn doelman instrueert wat vaker voor de lange bal te kiezen.

Villarreal countert zich naar een topklassering in La Liga

Het grootste wapen van Villarreal is de tegenaanval. Dit blijkt tegen FC Barcelona al na één minuut spelen. De bezoekers verspelen de bal na een hoekschop en direct is de blik van de spitsen naar voren gericht. Op het moment dat de ene aanvaller de bal krijgt, sprint de ander diep aan de contrakant; de kant waar de bal niet is.

Enkele seconden later is het effect van de keuze zonder bal helemaal goed zichtbaar. Dit keer worden de rollen omgedraaid en sprint juist Pépé de diepte in aan de contrakant.

Pépé duikt uiteindelijk op bij de tweede paal en wordt ook bereikt, maar de rappe aanvaller kopt naast.

Villarreal heeft echter niet per se zijn spitsen nodig om tot kansen te komen. Tien minuten voor rust wordt FC Barcelona opnieuw geklopt in de tegenstoot. In onderstaande situatie spelen Pépé en Pérez wel een opvallende rol vanwege hun gebaren. Zo wil Pépé de bal in de voeten hebben, maar Pérez blijkt de tactisch slimmere van de twee en wijst dat er een diagonale pass gespeeld moet worden naar de linkerkant. De linkshalf lanceert vervolgens zijn collega op rechts door de bal in één keer over de Barcelona-defensie te spelen.

De rechtshalf lijkt vervolgens te worden ingehaald, maar wil zich niet gewonnen geven en dwingt een fout af bij de verdediger. FC Barcelona mag vervolgens zijn keeper bedanken dat deze counter opnieuw geen tegendoelpunt oplevert.

Tegen Elche heeft Villarreal meer succes met het afmaken van kansen. Mikautadze speelt in de eerste helft een hoofdrol met een assist en een doelpunt. Na een lage balverovering komt Villarreal er snel uit en in een twee-tegen-tweesituatie weet de Georgiër zijn ploeggenoot weg te steken.

Linkshalf Alberto Moleiro profiteert dankbaar van de geboden ruimte en scoort in de verre hoek.

De 0-2 is een treffer van Mikautadze zelf. De spits werkt in deze situatie goed samen met Pépé, die naar binnen dribbelt terwijl Mikautadze de loopactie buitenom maakt.

Ditmaal is het Pépé die een goede steekpass in huis heeft en Mikautadze rondt vervolgens koelbloedig af: 0-2.

Het 4-4-2-systeem dat Villarreal hanteert is er één dat Ajax in eigen land weinig tegenkomt. De grootste vraag zal zijn hoe de ploeg van Grim ervoor zorgt niet in het mes van de Spanjaarden te lopen. Geduld en zuiverheid aan de bal lijken de belangrijkste tips die de trainer kan meegeven, maar met de snelheid van de aanvallers van Villarreal lijken het aantal sprints op volle intensiteit ook een belangrijke rol te gaan spelen.

Villarreal heeft moeite met vleugelaanvallers aan de binnenkant

Real Betis wist Villarreal zaterdag met 2-0 te verslaan, maar kreeg ook voor de openingstreffer een aantal forse mogelijkheden om te scoren. In de aanvallen van de club uit Sevilla werd de zwakte van Villarreal goed blootgelegd. Real Betis positioneerde namelijk zijn vier voorste spelers bij balbezit aan de binnenkant tegen het breed ingestelde 4-4-2 van Villarreal.

Zo stond oud-Ajacied Antony regelmatig tegenover de linker centrale verdediger in plaats van de linksback van de opponent. In onderstaande situatie speelt Real Betis zijn spits met een knap driehoekje vrij. Diens schot blijkt niet afdoende om de keeper te verrassen.

Even later probeert Real Betis de tegenstander vast te zetten op eigen helft met opnieuw vier aanvallers aan de binnenkant. Het zorgt voor paniek achterin, want de rechter centrale verdediger probeert een middenvelder in te spelen die in de dekking staat. Real Betis verovert de bal, maar komt weer niet verder dan een slap schot.

Na rust is het wel raak voor de thuisploeg. Antony speelt een hoofdrol in een situatie waarin, zoals zo vaak dit duel, de buitenspelers aan de binnenkant gepositioneerd staan. Pas in de eindfase sluiten de backs aan, die zich op de flank positioneren. In onderstaande situatie wordt de rechtsback aangespeeld en herkent Antony het moment om de underlap te maken. De rechtsback ziet de Braziliaan in zijn ooghoek vertrekken en speelt de bal in één keer door.

Tegenover twee spelers van Villarreal probeert Antony vervolgens een medespeler te bereiken met een voorzet. Een verdediger van de bezoekers zit er nog wel tussen, maar kan niet voorkomen dat de aanvaller als winnaar uit de strijd komt en de 1-0 binnenschiet.

Het aanvalspatroon dat Real Betis zaterdag op de mat legde, zal Grim zeker bevallen. De Ajax-trainer speelt al weken met een hangende rechtsbuiten die veelal in de as opduikt. Daarnaast duikt ook Mika Godts graag in de linker halfruimte op om ondersteuning te bieden.

Het belangrijkste om rekening mee te houden in dit soort situaties is de rol van de backs van Ajax. Zeker Anton Gaaei en Owen Wijndal hebben de neiging om zich al vroeg met de aanval te bemoeien, terwijl het tegen Villarreal juist slimmer is om de tegenstander eerst een keuze te laten maken wie de buitenspelers oppakt, alvorens als back diep te gaan. Ook in de laatste fase lijkt geduld weer een belangrijke boodschap te zijn voor Ajax om succes te kunnen behalen in Spanje.