Ajax beleefde sportief gezien een seizoen dat ver verwijderd is van wat Ajax-supporters gewend zijn. Toch zijn er binnen de club en rondom de wedstrijden nog altijd elementen die voor positiviteit zorgen. Een van die lichtpunten is de sfeer rond de wedstrijden, waarbij supportersgroepen regelmatig indruk maken met uitgebreide sfeeracties.

Om meer inzicht te krijgen in het werk achter deze acties, zocht Ajax Showtime contact met Ultras Amsterdam. Daarbij ontstond de mogelijkheid om achter de schermen mee te kijken bij de voorbereidingen van de sfeeractie voor de uitwedstrijd tegen SC Heerenveen. Tijdens deze voorbereidingen werd gesproken met meerdere betrokkenen over het creatieve proces, de organisatie, de kosten en de motivatie achter de acties op de tribunes.

Waar supporters op wedstrijddagen vooral het eindresultaat zien van de actie, gaat daar vaak een intensief traject aan vooraf. Van het bedenken van een concept tot het regelen van materialen en het uitvoeren van de actie: achter iedere sfeeractie schuilt veel voorbereiding en samenwerking.

Tekst gaat verder onder de foto.

Hoe ontstaat zo'n idee eigenlijk? Met wie doen jullie dat? Hoe gaat dat?

'Dingen ontstaan op verschillende manieren, denk ik. Je zit met een paar mensen, je kijkt een beetje hoe en wat. Je kijkt naar de huidige situatie van de club: wat past, wat past niet? Ajax loopt natuurlijk niet zo lekker, dus je kunt niet te blij doen, vind ik.'

'Daarnaast moeten we af toe ook snel kunnen schakelen. Helaas zijn er het afgelopen seizoen meerdere fanatieke jongens overleden, waardoor we soms heel snel moeten schakelen om onze vrienden te eren.'

'In Londen hingen we een doek aan de Westminster Bridge met het logo van de Rolling Stones en een van hun tophits, Paint It Black, verwijzend naar de zwarte periode waarin wij ons momenteel bevinden. Je hebt dit seizoen meerdere acties in thuis- en uitwedstrijden gezien over de stad Amsterdam in verband met het 750-jarig bestaan. Hetzelfde geldt voor Johan Cruijff, die 10 jaar geleden is overleden; daar zijn ook meerdere acties voor geweest.'

Aandacht is er ook voor de huidige situatie en bepaalde uitvakken waar we komen. Kortom, je zit gewoon met een paar mensen, of dat nu na een terugreis is van een uitwedstrijd, of je zit toevallig samen wat te drinken. Eigenlijk ontstaan deze dingen heel spontaan.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Wat is het idee voor het spandoek dat we hier gemaakt zien worden?

'Voor de laatste uitwedstrijd van het seizoen in Heerenveen hadden we bedacht dat het een actie moet zijn die in het teken staat van vechten, trots en kracht. Het zal waarschijnlijk ook een duel worden dat bepaalt of je wel of geen play-offs moet gaan spelen en dus een vechtwedstrijd.'

'Daarom kozen we voor de combinatie van de vlag van Amsterdam en de leeuw. De leeuw komt terug in het stadswapen van de stad en staat bekend als de koning van de dieren. Hoe slecht we ook op het veld presteren, we willen te allen tijde vechtlust zien op het veld en dat is helaas niet altijd het geval.'

'Wij blijven trotse Ajacieden die juist in deze moeilijke tijd kracht moeten uitstralen op de tribune. In combinatie met het grote doek en een choreografie direct erna hebben we een dubbele tifo in petto.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Jullie laten je dit seizoen extra zien op het gebied van sfeeracties. Hoeveel acties hebben jullie dit jaar gemaakt?

'We zitten al op meer dan twintig. Ook bij veel uitwedstrijden, maar dat telt ook gewoon. Tegen NAC Breda hadden we er eentje in het thema van Ciske de Rat. Andere groepen binnen Ajax zijn ook actief, dus er zijn meerdere grote acties geweest dit seizoen. Een mooie en belangrijke actie voor ons is de Bob Marley-actie uit tegen FC Twente. Deze heeft een extra lading gekregen, omdat het ook de dag is van het overlijden van UA-lid Paddy.'

'Er zijn meerdere acties gemaakt dit seizoen, door groepen binnen Ajax zoals de 76crew, waarmee we goed contact hebben. Zij zijn ook actief op tifogebied; die hebben ook een paar grote acties gedaan dit seizoen. Denk aan het megadoek ter ere van 750 jaar Amsterdam of zoals vorige maand tegen Twente, toen er twee tifo-acties te zien waren.

'Bij de spelersopkomst ontrolde de 76crew een megadoek met een hond erop die de sjaal van FC Twente opvrat en in de 14e minuut werd er stilgestaan bij het overlijden van Johan Cruijff. Daar lieten we een choreografie met het cijfer 14 zien, begeleid door een balustradedoek. Als dan heel het stadion gaat staan en applaudisseert, dan maakt het dat extra mooi.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Wat zijn specifieke dingen waar je op moet letten tijdens het maken van een sfeeractie?

'We hebben bijvoorbeeld mooie choreografische acties gemaakt tegen Inter Milan, die getoond werden op de eerste speeldag van de Champions League. Dat is mooi, maar zoiets moet je echt goed voorbereiden. Je hebt een plattegrond; alles moet kloppen. En als je dan denkt dat alles goed is, kijk je vanaf de andere kant en zie je dat het niet klopt. Dan moet je ter plekke corrigeren. Er zit altijd zoveel tijd in een actie. Vaak zijn we met een groot spandoek zoals dit voor het uitduel met Heerenveen wel drie of vier dagen bezig, met een mannetje of vijftien tot twintig.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Zijn daar ook echt specialisten voor?

Ja, een paar jongens kunnen dat goed, maar het blijft teamwork. Je moet echt toewijding hebben. Als wij bijvoorbeeld een choreo-actie doen zoals tegen AZ met het 125-jarig bestaan van Ajax, dan moeten er 40.000 tot 45.000 choreovellen worden klaargelegd. Dat doe je niet met vijf man. Dat doe je met meer dan honderd man, het is gewoon keihard werken.'

Wat is het proces van idee tot eindproduct?

Het proces gaat als volgt: we bedenken een idee, dan gaan we het ontwerp maken, dat sturen we op voor goedkeuring van de club en met een Europees duel stuurt de club het op naar de UEFA. Als het is goedgekeurd, kunnen we de stof bestellen. Dan moeten we berekenen hoeveel verf nodig is of hoeveel spuitbussen nodig zijn. Dan gaan we alles inkopen, maken we een werkrooster, en dan het belangrijkste: het werken aan de sfeeractie. Vervolgens moeten we het nog impregneren, gaan we het klaarleggen in het stadion, en uiteindelijk natuurlijk het tonen van onze actie op de wedstrijddag.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Hoeveel tijd zit er in zo’n actie?

'De actie tegen Olympiakos kostte ons echt weken. Sommige details kosten al snel vijftien tot twintig minuten per onderdeel. Maar je wordt steeds sneller, zeker als je met dezelfde groep werkt. We hebben een groepje van vier schetsers die de lijnen uitzetten, zodat de rest het kan inkleuren. Dat lukt iedereen wel, dat is het moeilijkste niet.'

'We hebben een paar specialisten die altijd de volledige details uitwerken, maar er komen ook steeds nieuwe jongens bij die het willen leren. Daar zijn wij wel heel blij mee; we vinden het enthousiasme rondom de acties erg leuk om te zien. We tekenen de hoofdlijnen met zwart. De ogen en neus doe ik daarna los. Dat werkt het makkelijkst. Ik doe bijna alles met de hand; velen verklaren je voor gek, maar dat werkt voor mij het fijnst.'

Wat gebeurt er met de doeken na afloop?

'Meestal worden ze weggegooid. Vaak moet aan het einde van de dag alles weg, behalve bij RIP-doeken; die worden meestal bewaard bij vrienden en/of familie. Verder kun je niets laten liggen, dus verdwijnen ze vaak in de container om vernietigd te worden.'

Hebben jullie terugkerende thema’s?

'Ja, bijvoorbeeld muziek. Dat keert wel regelmatig bij ons terug, zoals “Born to be Wild” – wat we tegen Olympiakos hadden gemaakt, het mooiste aan deze actie vonden wij dat de mensen in het stadion ook meegingen zingen met de muziek, wat weer extra sfeer creëerde.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Jullie zijn de laatste jaren actiever, toch?

'Klopt. Vroeger waren we met VAK410 ook actief, maar dat vak was veel kleiner. De megadoeken zoals we deze nu weleens maken zijn drie tot vier keer zo groot. Twee jaar geleden zijn we echt begonnen met opschalen, bijvoorbeeld rond de wedstrijd tegen Slavia Praag. Sindsdien staat de motor echt hard aan en zie je dat we sindsdien eigenlijk niet meer gestopt zijn. Maar het blijft afhankelijk van geld. Je kunt niet alles doen, dus je moet keuzes maken. Elke wedstrijd zo'n actie, dat is gewoon bijna onmogelijk, dus we doen gewoon wat we kunnen.'

25 jaar Ajax ultras en 25 jaar sfeeracties, van VAK410 in de nok van het stadion tot Ultras Amsterdam op Zuid 1.

Hoeveel kost een sfeeractie?

Tegen Inter kwamen jullie met een fantastische actie. Wat moet daarvoor gedaan worden en hoeveel kost dat ongeveer?

'Als je kijkt naar het kostenplaatje van de tifo-acties dit seizoen, dan komt daar heel veel bij kijken. Zo'n actie zoals we die hadden gemaakt tegen Inter, Waar we dus een complete choreografie hadden op de zuidtribune, dan zit je al op ongeveer 9000 euro. In dat bedrag zitten de kosten van de stof, spuitbussen, choreovellen, impregneren en kleine dingen zoals tape en touw, en daarnaast moet alles gecheckt worden op brandveiligheid.'

'En dat is alleen een choreoactie aan de zuidkant. Het moeilijke in ons stadion is ook nog dat het niet helemaal recht loopt, waardoor het kleurenpatroon moeilijk te volgen is. Daar komt ook echt precisiewerk bij kijken om het perfect tot in de hoekjes te laten doorlopen.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Wat was de duurste actie dit seizoen?

'De duurste sfeeractie dit seizoen was tegen Olympiakos, waar we het 25-jarig bestaan van de ultras van Ajax vierden. Op Noord, Oost en Zuid waren er meerdere doeken te zien. Dat was ook een aardig kostenplaatje, dat al gauw over de 30.000 euro gaat. Al met al komt er heel veel geld en tijd bij kijken; wij werken vaak in twee shifts. Een ochtend- en een avondshift, als je een grote tifo-actie wil doen, is dat echt wel nodig.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Door wie worden de sfeeracties betaald?

'De sfeeracties betalen we grotendeels zelf door middel van merchandiseverkoop en donaties. Wij zijn ook gewoon een stichting met een bestuur. Tevens is er een budget vanuit de club, maar dat is al heel gauw op. Ook voor de merchandise-afdeling gaat er veel tijd in zitten. Het regelen en het bijhouden van alles. Van mails tot aan de juiste maten doorsturen naar de leverancier. Het inpakken en het versturen en ga zo maar door. Het is naast onze eigen baan ook bijna een fulltime job waar wij mee bezig zijn en geheel vrijwillig. Maar goed, alles voor de club. In goede én slechte tijden.'

Hoe ziet het er voor jullie na dit seizoen uit?

'Wij zitten in principe weinig stil. De zomerstop is juist een mooi moment om rustig na te denken over hoe we volgend seizoen gaan invullen. Het stadion is vanaf nu tot en met half juli volgeboekt met concerten en evenementen. Binnenkort hebben we ook het gezamenlijke F-side-supporterstoernooi. De F-side bestaat volgend seizoen 50 jaar, dus een landstitel zou een mooie bekroning zijn op dit jubileum. Maar daarvoor hebben we wel versterkingen nodig voor het eerste elftal die er direct staan. Het wordt weer een interessante zomer om in de gaten te houden.'