Van jeugdopleiding naar Serie A: ruim twee elftallen aan Ajacieden gingen Kenneth Taylor voor

Een grand tour is traditioneel een educatiereis richting cultureel belangrijke landen zoals Italië, een soort afsluiting van de jeugd van welgestelde jongeren. Het is opvallend dat zo veel spelers die doorgaans swingen in een 4-3-3-outfit, zich vrijwillig in een catenaccio-pak laten hijsen om maar met of tegen pakweg Diego Maradona of Paolo Maldini te spelen. Geld speelt uiteraard een rol, toen en nu. Maar Italië is sowieso een aantrekkelijke bestemming, zeker nu dat resultaatvoetbal her en der wordt losgelaten. En al zijn veel clubs waar Ajacieden naartoe trokken intussen afgezakt naar het tweede, derde of zelfs vierde niveau; de Serie A behoudt zijn allure.

Leg op een Italiaanse bar je Ajax-sleutelhanger neer en er schallen al snel namen als 'Kroewief!', 'Waan Baasten!' en 'Raaikarte!' door het etablissement, waarop binnen no time een gesprek met de complete cliëntèle ontstaat. Vroeg of laat zal een Napolitaan 'Roet Krolle' noemen, die via Vancouver Whitecaps in la Città del Sole belandt, en daar waarschijnlijk nooit zijn diner hoeft af te rekenen. l'Ajax is hier onverminderd groot en een beetje zichzelf respecterende Italiaanse BVO heeft ooit één of meer Ajacieden aangetrokken.

Het droombeeld van menig ambitieuze speler: I tre moschettieri (drie musketiers), sloffend op slippers door Milanello. De vanuit Eindhoven al eerder gearriveerde Ruud Gullit, Frank Rijkaard wiens transfersoap langs Sporting Portugal en Real Zaragoza leidt, en Marco van Basten die voor een schijntje rechtstreeks wordt weggekocht; die deal is al beklonken voordat hij Ajax' eerste en enige Nederlandse Europacup II-winst binnenkopt.

Zijn verhaal in il bel paese is bekend: de vele goals en prijzen, net als zijn door spijkerharde bewakers gegeselde enkels en de tranen van Milan-coach Fabio Capello. Kort geleden blikte het trio terug op Milan tv. Het luchtige interview in vertrouwd Italiaans, alsof ze er nooit zijn weggegaan, is een aanrader.

Van Basten is niet de eerste officiële aanwinst uit Amsterdam. Die eer valt de piepjonge Gouden Schoen-winnaar Wim Kieft ten deel. In De Terugkeer van Michel van Egmond vertelt de huidige columnist en analyticus anekdotes over de eeuwige trainingskampen, bloedlinke tifosi na verliespartijen en dubieuze bestuurders die Adolfo heten, en die salarissen cash uitbetalen. Maar vooral warme herinneringen komen terug, zoals de ontmoetingen met Diego Maradona en de bijnamen die hij krijgt: Il Penello (de kwast) en Pannocchia (maiskolf).

Pisa speelt in het rechterrijtje en de Serie B, maar de spits is mateloos populair in de stad van de scheve toren. Na zijn overstap naar Torino scoort hij direct bij zijn debuut. Decennia later schenkt hij zijn Gouden Schoen aan het museum van Pisa. Hij wordt er onthaald als verloren zoon en een lokale journalist hamert erop dat Grande Wiem ereburger van de Toscaanse stad moet worden.

Van de UEFA-cupselectie van 1992 komen, mede door wedstrijden tegen Genoa en Torino, meer Ajacieden op de Italiaanse radar. Aron Winter verkast naar Lazio Roma. 'Winter Raus', staat er op Romeinse muren gekalkt. De middenvelder twijfelt even aan zijn beslissing, maar voetbalt zich tot publiekslieveling.

'Ik werd op handen gedragen door supporters. Racisme blijft een gevoelig thema en het verdwijnt nooit helemaal (...) De huidige selectie telt zes donkere jongens die worden geaccepteerd zoals ze zijn. Ik vind het heel mooi dat ik daar destijds mede de basis voor heb gelegd', vertelt hij in 2024 aan Ajax Life. Winter maakt een binnenlandse transfer naar Internazionale en wint daar zijn tweede UEFA-cup.

Een nieuwe Piet Keizer is opgestaan, klinkt het in 1987. Studio Sport zet na de galavoorstelling inclusief goal tegen FC Twente een muziekje onder de beelden van de dartel bewegende debutant, wiens kapbeweging meteen in het oog springt: hij zet daarbij zijn voet niet tegen maar óp de bal, en maakt een halve pirouette. 'Dit is er één', stoten Ajacieden op de tribunes elkaar aan. Zijn naam klinkt als die van een rockster: Bryan Roy.

Ongrijpbaar heet zijn biografie van de hand van Hajo de Boer, om uiteenlopende redenen. Roy botst met Louis van Gaal en ziet zich gedwongen tot een vertrek naar Foggia ('het lelijkste stadje van Italië', zegt hij in Helden Magazine), waar Foggia Calcio net naar het hoogste niveau is gepromoveerd. Het eindigt daarin als negende met Roy, al verliest het met 2-8 van De Grote Drie. Later kent deze club uit Apulië één van de snelste afdalingen in de voetbalgeschiedenis. Roy belandt bij Nottingham Forest, Hertha BSC en NAC Breda, en sluit met enkele wedstrijden voor het Britse Workington zijn voetballoopbaan af.

Patatgeneratiegenoot Michel Kreek zoekt eveneens zijn heil zuidwaarts. Calcio Padova, nabij Venetië, kent geen roemrijke historie, maar biedt perspectieven. Bij zijn debuut scoort de middenvelder, maar de club degradeert, net als zijn volgende werkgever AC Perugia Calcio. Kreek vertrekt met pijn in het hart uit het mooie Umbrië, richting Vitesse. Zijn beide oude clubs zijn nu actief in de Serie C. Op GianlucadiMarzio.com blikt hij terug: 'Bij Padova moesten we elke zondag vechten om onszelf te redden in de moeilijkste Serie A ooit. Ik zal me elke dag dat verlangen herinneren om te winnen, om alles te doen voor de drie punten'.

De loop komt er in de jaren 90 goed in. Na John van 't Schip en Marciano Vink (Genoa) wordt Dennis Bergkamp samen met Wim Jonk weggeplukt door Internazionale. Nederlandse voetballiefhebbers zien op de late zondagavond een fletse versie terug van hun held: ondanks beloftes over aanvallend voetbal valt Inter-coach Osvaldo Bagnoli terug op een 5-3-2-systeem en Bergkamp ligt overhoop met concullega Ruben Sosa. En ondanks latere UEFA-cupwinst is de voetballol ver te zoeken. Bergkamp vlucht onder hoongelach van de Italiaanse media richting Arsenal. Daar maakt hij naam, faam en de sierlijkste pirouette in de voetbalgeschiedenis.

Het Champions League-succes in 1995 maakt shoppen bij Ajax nog vanzelfsprekender. Clarence Seedorf wordt ploeggenoot van Walter Zenga, Christian Karembeu en Roberto Mancini bij Sampdoria, en keert via Real Madrid terug in zijn geliefde Italië, om in San Siro beide clubs te dienen. Na een korte periode als Interista wint hij als Milanista alles wat er te winnen valt. Op de Italiaanse tak van Amazon Prime staat Seedorf op Champions League-avonden tegenwoordig steevast langs de lijn het spelbeeld te duiden, naast bijvoorbeeld Patrice Evra en Gianfranco Zola.

Voorafgaand aan Ajax-Inter Milan (0-2) komt op die zender het onophoudelijke respect voor Ajax mooi naar voren: presentatrice en analisten duiken anderhalf uur lang in de historie, met een kijkje in het Ajax-museum, talloze goals en de mooiste wijsheden van Johan Cruijff, die in de Italiaanse taal nog net iets mooier klinken. Net als de analyses van Seedorf, die hier een vanzelfsprekende heldenstatus heeft.

Edgar Davids doet net als Seedorf drie Italiaanse clubs aan: AC Milan, Juventus en Internazionale. Michael Reiziger wordt eveneens rossonero, een jaar later volgt Patrick Kluivert. Een minder bekende naam uit dat succesvolle Ajax-tijdperk luidt Eli Louhenapessy. Hij komt amper aan de bak onder Louis van Gaal en kiest voor Udinese - nu nog steeds een redelijk stabiele Serie A-klant. Louhenapessy's palmares in Udine blijft beperkt tot één optreden.

De middenvelder beëindigt zijn profcarrière al op 25-jarige leeftijd, na een verhuurperiode bij Genoa en een seizoen in Oostenrijk. Hij blijft in de regio Friuli wonen, getrouwd met een Italiaanse en spelend voor diverse amateurclubs. Roem en prijzen blijven uit, maar: 'Voor mij was het al een groot iets om in Italië aan te komen, de Serie A was in die tijd het hoogst haalbare', schenkt hij het glas halfvol op TUTTOmercatoWEB.

De eerste Ajax-goalie die een grand tour maakt is Edwin van der Sar, maar net als Bergkamp bloeit hij pas op na het vliegtuig richting Verenigd Koninkrijk gepakt te hebben. Ook Sar was een andere speelstijl voorgespiegeld. De reünie met die andere Edje (Davids, dan intussen actief voor Juventus, red.) pakt dus teleurstellend uit. 'Ik heb daar niet het niveau kunnen halen dat ik mezelf oplegde en dat Juve ook van mij verwachtte', laat hij optekenen door de NOS.

In deze eeuw wordt het opnieuw druk op de lijn, want diverse gangmakers van de droomselectie van 2001-2002 kopen vroeg of laat een enkeltje die kant op: sluipschutter Andy van der Meyde gaat naar Inter, maar wordt verscheurd door heimwee. 'Je moet me hier weghalen', klaagt hij aan de telefoon met toenmalig Ajax-teammanager David Endt.

Urby Emanuelson hanteert een iets andere benadering, als hij in 2011 het Milan-tricot aantrekt. In podcast Dave & Drente vertelt hij: 'Stel je voor dat we tien keer tweehonderd meter moesten rennen, moest ik vijf daarvan met vijf kilo extra doen (...) Zonder vest dacht ik steeds: Dit houd ik aardig vol, maar dan gaven ze me voor de volgende weer snel dat vest aan. Dat was echt de hel'. Maar: 'Op een gegeven moment voelde ik in de wedstrijden van: Wow, ik ben aan het vliegen. Ik had dit nodig, om me tegen het fysieke voetbal in Italië te wapenen'.

Na Emanuelson blijven clubs in Italië Ajacieden halen, maar de mate van succes neemt af. Il portierone (de grote keeper) Maarten Stekelenburg kent nog een behoorlijke periode bij AS Roma. Maar Ricardo Kishna (Lazio), Justin Kluivert (Roma) Mitchell Dijks (Bologna) Davy Klaassen (Internazionale), Devyne Rensch (Roma) en Silvano Vos (Milan-jeugd) floreren niet bepaald. En dan is er nog de wonderlijke route van het verdedigende talent dat in zes jaar tijd bij drie Europese reuzen actief is.

In 2019 vindt een typisch Italiaans bargesprek plaats met ex-prof Silvano Flaborea (1938-2024). De Ajax-sleutelhanger doet zijn werk, want de ex-speler van Verona, Como en Reggiana herkent het metalen shirtje meteen en dreunt uit het blote hoofd alle Amsterdamse succesopstellingen op, van 'Soerbiere' tot 'Waan der Sarre' en 'De Jonkè'. Enkele dames in het dorpsbarretje herinneren Flabo aan de kopbal van Matthijs de Ligt, met hun hoofden de knikbeweging van enkele maanden eerder uitbeeldend. De voetbalpensionado wuift het weg: laat Juve nou nét zijn lievelingsclub zijn.

La Vecchia Signora heeft dan net de handtekening van diezelfde De Ligt te pakken, die al snel de bijnaam il muro (de muur) verwerft, maar ook nogal wat penalty's veroorzaakt. 'Ik moest in Italië leren om mijn intuïtie te gebruiken, maar ook mijn verstand', vertelt hij aan The Telegraph als kersverse Manchester United-aanwinst. Intussen is de verdediger weer één van de serieuze opties voor Ronald Koemans Oranje.

Bij elkaar leverde Ajax aan de Italiaanse competitie bijna vier (!) elftallen (inclusief vier keepers), waarvan ruim twee complete elftallen pure Ajax-jeugd. Kenneth Taylor jaagt hoe dan ook een klassieke droom na, al zijn de meest recente loopbaanvervolgen van direct overgestapte eigenkweekspelers niet heel hoopgevend. Maar zo'n avontuur bestaat niet louter uit voetbal. Dat beseft ook Louhenapessy, die gewoon blij is hier ooit te zijn neergestreken. Chi si accontenta gode, zeggen de Italianen: wie tevreden is, geniet. Veel geluk, Kenneth!

Van der Sar;
Reiziger, Vink, Kreek;
Bergkamp, Seedorf, Winter;
Van 't Schip, Van Basten, Kieft, Roy
reserve: Louhenapessy,

Stekelenburg;
Rensch, De Ligt, Vos, Dijks;
Klaassen, Davids, Emanuelson;
Van der Meyde, P. Kluivert, J. Kluivert.
Reserve: Kishna

Ajacied in Toscane (e-mail: [email protected])