Op de achtergrond wordt er druk overleg gepleegd over de
aanpassingen van het transfersysteem nu deze juridisch niet meer houdbaar is in
navolging van de Diarra-rechtszaak. Er wacht namelijk een winterse
transferperiode over niet al te lange tijd. Voor Ajax is deze window opnieuw
belangrijk, maar de vraag is hoe anders deze precies gaat verlopen. Antoine
Duval, Senior Onderzoeker
bij het Asser Instituut in Den Haag en Hoofd van het
Asser International
Sports Law Centre, volgt de ontwikkelingen nauwlettend en we stelden hem
enkele vragen over wat Ajax staat te wachten in de aankomende transferperiode. De uitspraak in de Diarra-rechtszaak heeft ondertussen al
hele concrete gevolgen. De FIFA maakte namelijk onlangs bekend dat ze hun
sancties voor het overtreden van het transferreglement voorlopig opschorten, zie hieronder. (Tekst gaat verder onder deze tweet)
In minder wollige woorden; als een speler voor het aflopen
van zijn contract een transfer wil maken, dan kan de FIFA niet afdwingen dat er
een transfersom betaald moet worden. Dat is namelijk wat een transfer eigenlijk
is: een speler pleegt contractbreuk en de FIFA verplicht dan de nieuwe club om
een compensatie te betalen aan de oude club. Zo niet, dan kan de FIFA de speler
bijvoorbeeld niet-speelgerechtigd verklaren. Die consequenties zijn dus niet
legaal verklaard door de Europese rechter.
Die opschorting is tijdelijk en noodzakelijk, omdat er geen
juridische basis meer voor is. Het is een signaal dat de FIFA en spelersvakbond
FIFPro druk in overleg zijn om nog vóór de winterse transferperiode
aanpassingen te doen. Er is nog veel speculatie over die aanpassingen en hoe
dat in de praktijk gaat uitpakken. In gesprek met Duval gaan we in op
enkele mogelijke veranderingen.
De
uitspraak lijkt niet te zeggen dat er helemaal geen transfersommen meer betaald
hoeven te worden, maar zijn hoge transfersommen verleden tijd?
'Wat de uitspraak niet zegt, is dat een speler die zijn of
haar club zonder geldige reden verlaat, geen compensatie hoeft te betalen. Wel
stelt de uitspraak dat deze compensatie zowel relatief voorspelbaar moet zijn
als niet mag worden gebaseerd op vage criteria, zoals nu het geval is onder
Artikel 17 van het RSTP (Regulations
on the Status and Transfer of Players van de FIFA). Bovendien mag de
compensatie niet worden berekend op basis van de transfersom die de club
oorspronkelijk heeft betaald om de speler aan te trekken.'
'Kort gezegd: na de Diarra-uitspraak moeten de nieuwe
criteria voor het berekenen van compensatie helder en voorspelbaar zijn. In
mijn ogen is het onwaarschijnlijk dat een speler hierdoor een compensatie moet
betalen die onevenredig hoog is in verhouding tot het salaris en de bonussen
uit zijn of haar contract.'
Denk je dat de komende winterse transferperiode de
laatste keer zal zijn dat er nog significante transfersommen betaald worden?
'Ik weet niet zeker of er tijdens die transferperiode
überhaupt nog hoge bedragen betaald zullen worden. Clubs die nu, in deze
onzekere situatie rondom het RSTP, grote bedragen uitgeven, lopen namelijk een
aanzienlijk financieel risico. Premier League-clubs zullen zich bijvoorbeeld
afvragen waarom zij nog andere Europese clubs zouden moeten subsidiëren,
terwijl ze juridisch gezien spelers kunnen aantrekken zonder een transfersom te
betalen.'
'De FIFA kan dit niet verhinderen zolang er geen nieuw
RSTP-systeem is. In dit scenario zou de enige reden waarom transfersommen nog
betaald worden, zijn dat clubs stilzwijgend afspreken geen spelers aan te
trekken zonder transferovereenkomst. Juridisch gezien zou dit neerkomen op een
illegaal kartel, maar dat is waarschijnlijk wat ervoor nodig is.'
Is het (ver)huren van een speler, zeker met een
koopoptie, nog wel logisch?
'Het huren of verhuren van een speler kan zeker nog
nut hebben, vooral omdat clubs willen dat een andere club het salaris van een
overbodige speler overneemt. Maar een koopoptie opnemen heeft weinig zin zolang
er geen nieuw transfersysteem is ingevoerd (als dat er ooit komt).'
Een nieuw transfersysteem lijkt ergens
onvermijdelijk. Wanneer verwacht je dat dit ingevoerd wordt? En wat gebeurt er
in de tussentijd?
'Ik weet niet zeker of een nieuw transfersysteem
onvermijdelijk is; in geen enkele andere sector van de economie bestaat zoiets.
Wat wel nodig is, en wat beschermd wordt door de recente uitspraak, zijn
strikte transferwindows. Deze voorkomen dat spelers continu van club wisselen
om korte-termijnkansen na te jagen.'
'Daarnaast is er wellicht een manier nodig om herverdeling
te garanderen tussen rijke en arme competities, een functie die het huidige
transfersysteem tot nu toe vervult. Maar dat kan ook anders, bijvoorbeeld via
een belastingmechanisme op de inkomsten van competities, opgelegd door de UEFA of de FIFA, los van de spelersbewegingen. De UEFA kan daarnaast maatregelen treffen om
een betere competitieve balans te creëren in de Europese toernooien en de
voordelen van de rijkste clubs te beperken.'
'Hoewel we zijn opgegroeid met de transfermarkt en deze als
vanzelfsprekend beschouwen, is het belangrijk om kritisch na te denken over de
functie ervan en of we het echt nodig hebben. De transfermarkt heeft namelijk
ook grote negatieve gevolgen gehad, zoals corruptie, omkoping,
belastingontduiking en kinderhandel.'
Tekst gaat verder onder de foto.
Alex Kroes zal moeten puzzelen tijdens de transferperiode in januari.
Wat zou je een club als Ajax adviseren, gezien hun
bedrijfsmodel sterk afhankelijk is van transferwinsten?
'Mijn advies aan Ajax, al zijn ze zich hier waarschijnlijk
zelf ook goed van bewust, is om tijdens de komende winterse transferperiode
zeer voorzichtig te zijn met hun aankoopbeleid. Tegelijkertijd zouden ze hun
spelers voor een goede prijs moeten proberen te verkopen, als ze een koper
kunnen vinden.'
'Daarnaast moeten ze zich voorbereiden op een periode van
bezuinigingen. De uitgaven zullen moeten worden aangepast aan een nieuwe
economische realiteit waarin het onwaarschijnlijk is dat ze nog evenveel
inkomsten uit transfers kunnen genereren als voorheen.'
Ajax lijkt voor te sorteren op veranderingen
De klok tikt voor de FIFA, de spelers, de clubs en alle
betrokkenen bij de transfermarkt. Dat Ajax bezuinigingen door gaat voeren,
lijkt direct in relatie te staan tot lagere inkomsten uit transfers. Minder
personeel bijvoorbeeld verlaagt de kosten, waardoor er operationeel een beter
resultaat volgt (lees: meer winst of minder verlies vóór transfers). Er hoeft
dan minder winst op transfers gemaakt te worden om het algehele resultaat uit
de rode cijfers te halen.
Concreet moet Ajax denken aan zoveel mogelijk ‘overbodige’
spelers verkopen, en aankopen en vooral aankoopbedragen beperkt houden.
Daarnaast moet de club overwegen om waardevolle spelers voor eventuele transfersommen te laten gaan, nu het nog kan. Dit alles moet geen afbreuk
aan de kansen op Champions League-voetbal volgend seizoen, waar nu meer dan
ooit de financiële meevallers vandaan moeten komen.
Dr. Antoine Duval is Senior Onderzoeker bij het Asser
Instituut in Den Haag en Hoofd van het Asser International Sports Law Centre.
Volg hem op X [https://x.com/Ant1Duval]
om de ontwikkelingen rondom de Diarra-rechtszaak op de voet te volgen. José de la Verde (X:
j_berden)
Diepe Zakken seizoen 2024/25:
Diepe Zakken seizoen 2023/24