Ajax speelt woensdagavond een alles-of-nietswedstrijd tegen Olympiakos Piraeus in de achtste speelronde van de competitiefase van de Champions League. Om door te gaan in het miljardenbal hebben de Amsterdammers in ieder geval een zege nodig, maar zijn ze ook afhankelijk van de uitslagen op de andere velden. Ajax Showtime analyseert de Griekse tegenstander, die zelf de bal niet hoeft te hebben.

Olympiakos wordt sinds begin 2024 getraind door de 64-jarige Spanjaard Jose Luis Mendilibar. Hij laat zijn ploeg vanuit een 4-2-3-1-formatie aantreden. Bij de Griekse topclub moeten de vier voorste spelers voor de creatieve oplossingen zoeken, de rest van het elftal functioneert als een compact blok daarachter.

Olympiakos volgt tegenstanders niet tussen de linies

Eerder dit seizoen pakte PSV een punt op bezoek bij Olympiakos. In een matig duel wisten de Eindhovenaren pas in blessuretijd het net te vinden: 1-1. Toch had de koploper van de Eredivisie de huidige Griekse nummer twee een stuk meer pijn kunnen doen. Met name voor rust liet PSV een aantal goede mogelijkheden liggen.

In de structuur die Olympiakos hanteert valt op dat de centrale verdedigers en controlerende middenvelders niet doordekken, maar in positie blijven staan. In onderstaande situatie zakt een middenvelder van PSV iets in om de bal op te eisen.

De bal komt even later bij rechtsback en oud-Ajacied Sergiño Dest, die zonder al te veel hinder naar binnen kan dribbelen en de bal het middenveld in kan spelen.

Met deze eerste twee situaties kort achter elkaar, geeft PSV al twee waarschuwingen aan Olympiakos, maar de echte problemen voor de Grieken moeten dan nog komen. Olympiakos probeert compact te verdedigen, waarbij de backs naar binnen stappen. Hierdoor komt er ruimte op de flank. PSV probeert de tegenstander verder extra in de as te drukken met Guus Til en Ismaël Saibari tussen de linies, waarbij laatstgenoemde een flinke sprint in huis heeft om aan te kunnen sluiten.

Op het moment dat de bal aan de zijkant is, stapt Olympiakos uit, maar op dat moment is Saibari al bij het vijandelijke doelgebied aangekomen. PSV lijkt de gecreëerde kans goed uit te spelen, maar Saibari is iets te enthousiast en staat buitenspel op het moment dat de bal wordt voorgegeven.

Bovenstaande aanval is één van de manieren waarop Ajax de tegenstander van woensdag pijn kan doen. Weliswaar speelt de ploeg van Fred Grim met een andere veldbezetting dan Peter Bosz bij PSV, maar met Davy Klaassen, Sean Steur en Rayane Bounida of Oscar Gloukh heeft Ajax meerdere spelers die graag tussen de linies opduiken.

Op de rechtsbackpositie is het niet onlogisch dat Grim opnieuw voor Anton Gaaei kiest. De Deen kiest steeds beter zijn momenten om in de vrije buitenbaan op te duiken als Bounida of Gloukh de as intrekt. Aan de linkerkant is het Mika Godts die het veld de laatste weken breed moet houden. De aanvallende patronen die Ajax de laatste weken laat zien, lijken op voorhand een goede manier om Olympiakos pijn te doen.

Olympiakos stapt niet door en wordt gemakkelijk verrast door diepteloopjes

Waar PSV een dominante ploeg is die zelf graag de bal wil hebben en tegenstanders uit elkaar wil spelen met snel positiespel, daar kozen andere tegenstanders van Olympiakos er juist voor om sneller de oplossing in de diepte te zoeken. Twee doelpunten van Real Madrid zijn hier een goed voorbeeld van.

Onderstaande situatie bewijst opnieuw dat Olympiakos niet graag doorstapt vanuit de as. Real Madrid probeert onder de druk van de tegenstander uit te spelen, maar de man die uiteindelijk wordt aangespeeld, moet eerst nog overeind komen na een duel. In deze situatie zou Christos Mouzakitis moeten doorstappen, maar de negentienjarige middenvelder kiest hier niet voor, waardoor Real Madrid in balbezit blijft.

Het gevolg van de keuze van Mouzakitis wordt enkele seconden later pijnlijk duidelijk. Aanvalsleider Kylian Mbappé wordt weggestoken en is veel sneller dan zijn beide bewakers, die op één lijn verdedigen of, zoals Grim dat recentelijk noemde: 'niet doorshuffelen'. Voor Mbappé is het een koud kunstje om vervolgens de 1-1 te maken.

De 1-3 is bijna een kopie van de eerste goal van De Koninklijke. Eén dieptepass richting Mbappé is genoeg om de Franse sterspeler alleen voor de keeper te zetten. Ook in deze situatie durft Olympiakos - in overtal - niet door te stappen op de man met bal. De defensie blijft wederom op één lijn staan en is makkelijk te verschalken met een goede pass en dito loopactie. Het commentaar van Sierd de Vos bij Ziggo Sport enkele seconden voordat de pass op Mbappé gegeven wordt, is veelzeggend: 'Olympiakos doet niet aan dekken'.

Vorige week kreeg ook Bayer Leverkusen meerdere grote kansen door de ruimte achter de Griekse defensie te zoeken. Het grote verschil met Real Madrid was dat de Duitsers de bal maar niet achter de sterk keepende Konstantinos Tzolakis kregen. In onderstaande situatie maken zelfs twee spelers van Bayer Leverkusen tegelijkertijd een loopactie. Opnieuw verdedigt Olympiakos op één lijn met zijn achterste vier spelers.

Het is uiteindelijk aan doelman Tzolakis te danken dat Bayer Leverkusen niet scoort.

In de slotfase is er een nog grotere kans voor Bayer Leverkusen en je gelooft het of niet, maar Olympiakos wordt opnieuw geklopt door een dieptepass, waarbij niet wordt doorgestapt op de speler in balbezit en waarbij de defensie op één lijn staat.

Bayer Leverkusen weet deze kans echter ook om zeep te helpen, want met drie spelers voor de neus van Tzolakis, komt de goalie opnieuw als winnaar uit de strijd.

De afwisseling tussen in de bal komen en diepgaan zonder bal wordt woensdag cruciaal voor Ajax. Godts wisselt deze acties steeds meer af en het is voor zijn ploeg te hopen dat de Belg deze lijn doortrekt. Aan de andere kant van het veld heeft Grim met Gaaei een rechtsback die je niet hoeft uit te leggen wanneer de kans zich voordoet om de ruimte achter de verdediging van de tegenstander op te zoeken.

Het spel tussen de linies en in de diepte ziet er steeds beter uit bij Ajax. Het grootste verbeterpunt in aanvallend opzicht is vooral om de goede aanvallen om te zetten in kansen en doelpunten. Dit ging tegen Go Ahead Eagles en FC Volendam niet altijd even goed, maar lijkt wel de sleutel te zijn om Olympiakos te verslaan. Bayer Leverkusen heeft namelijk bewezen dat het de deksel flink op de neus kan krijgen als je je kansen niet benut.

Olympiakos leunt aanvallend op spitsen en vleugelflitser Gelson Martins

Johan Cruijff deed voor de Champions Leaguefinale van 1995 de volgende uitspraak over AC Milan: 'Ze kunnen niet van je winnen, maar je kunt wel van ze verliezen'. De teksten van de legendarische nummer veertien lijken ook woensdag weer van toepassing op Ajax' tegenstander. Olympiakos vindt het prima als de tegenstander meer balbezit heeft en is geen pressingmachine die Ajax in bijvoorbeeld Galatasaray trof.

Zo is in meerdere duels te zien hoe Olympiakos soms ongegeneerd ballen naar voren ramt in de hoop dat één van de aanvallers er iets mee kan. Met Ayoub El Kaabi en Mehdi Taremi beschikt Mendilibar over twee fysiek sterke spitsen, die beiden geen snelheidsduivels zijn, maar door slimme loopacties, een goede techniek en kracht tegenstanders de baas kunnen zijn.

In het vervolg van de tegenstoot is te zien dat enkel de vier voorwaartsen aansluiten. De rest van de ploeg blijft in formatie. De bal wordt teruggelegd op de aansluitende nummer tien, maar hij produceert een ongevaarlijk schot.

Bayer Leverkusen wordt wel afgestraft door een op het eerste oog wild weggemaaide bal. Olympiakos is in situaties waarin het onder druk staat niet het team dat met alle risico's van dien op gaat bouwen.

Deze beslissing blijkt de juiste, want de bal komt terecht bij Gelson Martins. De Portugees is de creatiefste speler van Olympiakos en speelde eerder voor grote clubs als Sporting Portugal, AS Monaco en Atlético Madrid. Waar Martins in het verleden bekend stond als pure dribbelaar, bewijst hij in deze situatie ook overzicht en een goede pass aan zijn arsenaal te hebben toegevoegd. Met een fraaie steekpass stuurt hij Taremi weg, die twee tegenstanders afschudt en de bal tegen de touwen jaagt: 2-0.

Toch is Olympiakos geen pure counterploeg. De aanvallers blijken ook handig te zijn in de kleine ruimte als ze eenmaal in de laatste fase van het veld komen. Tegen Real Madrid komt Olympiakos snel op voorsprong na een soort tiki-taka. Na een snelle één-twee wordt de spits ingespeeld.

Vervolgens wordt de bal teruggelegd, waarna in één keer wordt afgedrukt. Real Madrid lijkt compleet overdonderd, want binnen enkele tellen ligt de bal in het net.

Een vergelijkbare aanval levert in eigen land net geen doelpunt op. Dit keer is PAOK Saloniki de ploeg die moet toekijken hoe Olympiakos er doorheen combineert met doorbewegende spelers.

Deze aanval levert geen doelpunt op, omdat de laatste pass net wordt getoucheerd door een verdediger. Anders had een doorgelopen aanvaller volledig vrij voor de keeper gestaan.

Ajax zal naar alle waarschijnlijkheid de ploeg zijn die de bal krijgt woensdag. De Amsterdammers hebben, zoals eerder gesteld in deze analyse, voldoende kwaliteit om ook tegen Olympiakos tot een goed aantal kansen te komen. Het grootste gevaar voor Grim en zijn mannen is dat het te enthousiast naar voren stapt, waardoor Olympiakos de bal snel in grote ruimtes kan spelen.

Daarnaast wordt het interessant om te zien hoe geduldig Ajax is om de momenten dat Olympiakos wel in de laatste fase van het veld komt. Go Ahead Eagles profiteerde twee keer van situaties waarin de onderlinge afstanden tussen de linie van vijf achterin iets te groot werd of één van deze vijf spelers juist besloot in te stappen. Op deze momenten moet de communicatie goed zijn, anders bestaat de kans dat Olympiakos zich door de Amsterdamse defensie combineert.

Op voorhand lijkt Ajax een grote kans te maken op de overwinning, ook omdat het alweer even geleden is dat Olympiakos een tegenstander van formaat trof in een uitwedstrijd. Toch blijft het dit seizoen een uitdaging voor de Amsterdammers om negentig minuten lang geconcentreerd te blijven. Woensdag belooft een mooie test te worden voor Ajax om te laten zien dat de ploeg zich hierin ontwikkelt.

Brent Tomassen (X: @Brent_Tomassen | E-mail: brent.tomassen@gmail.com)