AT5 heeft een onderzoek gedaan naar de F-side van Ajax. Daaruit is gebleken dat er vuurwerk de Johan Cruijff ArenA binnenkomt ondanks controle, stewards zeggen dat ze uit angst voor de harde kern van de Amsterdammers minder ingrijpen en bestuurders van Ajax worden bedreigd. Hoe machtig is de harde kern van Ajax?

De afgelopen maanden sprak AT5 met stewards, oud-bestuurders, mensen uit de F-side, deskundigen en de lokale driehoek. Ook keek het medium achter de schermen mee bij de veiligheidsoperatie in het stadion. Zondag 30 november wordt als voorbeeld aangewezen, omdat er op die dag vuurwerk op het veld werd gegooid vanuit de harde kern om een overleden supporter te eren. De wedstrijd tegen FC Groningen moest worden stilgelegd en werd later definitief gestaakt. Achteraf bleek dat zo'n 150 supporters met 'dozen vol vuurwerk' via een nooddeur het stadion waren binnengedrongen.

Ajax zet per thuiswedstrijd zo'n 350 stewards in om supporters bij de ingangen te controleren. Op die manier moeten verboden voorwerpen, zoals vuurwerk, niet binnenkomen. Uit gesprekken tussen AT5 en tien stewards blijkt dat de ingang van de F-side niet altijd goed wordt gecontroleerd. 'Collega’s zijn bij sommige ingangen meer aan het aaien over kleding in plaats van het echt grondig fouilleren van mensen', zegt een steward. 'Sommige F-siders mogen zo doorlopen.'

De stewards stellen dat vuurwerk ook al voor de wedstrijden het stadion binnenkomt. Om dat tegen te gaan, zet Ajax bij sommige wedstrijden speurhonden in om het stadion vooraf te controleren op vuurwerk. 'Het is een kat-en-muisspel', zegt Joris de Lange, manager wedstrijdoperatie en veiligheid van Ajax. 'Wij hebben de verplichting om vuurwerk buiten te houden, terwijl sommige supportersgroepen vinden dat vuurwerk bij voetbal hoort.'

Tijdens de wedstrijden van Ajax houden de stewards zich op de tribunes. Volgens de stewards wordt er op de F-side meer toegestaan dan op andere tribunes, zoals roken en het gooien van bier. 'Bij ingrijpen krijg je al die gasten op je dak', luidt de uitleg daarover. Een andere stewards kreeg een klap in haar gezicht. 'Hij zei daarna dat hij me buiten zou opwachten.'

Tekst gaat verder onder de foto.

'Zo'n grote groep is een veelkoppig monster'

Burgemeester Femke Halsema noemt het zorgelijk dat stewards zo onder druk komen te staan door sommige fans. Ze vindt echter niet dat er met twee maten gemeten kan worden. 'Het kan niet zo zijn dat stewards denken: daar bemoeien we ons niet mee, want dan wijk je eigenlijk voor geweld of de dreiging met geweld.'

Ajax kiest er niet altijd voor om direct in te grijpen bij ongeregeldheden. In de Johan Cruijff ArenA hangen zo'n 200 camera's, waarmee supporters achteraf nog geïdentificeerd en bestraft kunnen worden. '"Soms werkt direct optreden de-escalerend, maar soms juist ook escalerend', legt De Lange uit. Die afweging wordt gemaakt door het personeel van de club, de Johan Cruijff ArenA en de politie.

Ajax heeft zogeheten supporters liaison officers (SLO's) in dienst om contact te onderhouden met de F-side. Die werknemers zijn afkomst uit diezelfde harde kern en met hen worden afspraken gemaakt over bijvoorbeeld sfeeracties of herdenkingen. 'Zo’n grote groep is een veelkoppig monster', zegt David Endt, voormalig teammanager van Ajax. 'Als je met één vertegenwoordiger afspraken maakt, kan dat met voeten getreden worden door een andere leider.'

Oud-bestuurders van Ajax zijn thuis opgezocht

AT5 ging ook in gesprek met twaalf oud-bestuurders van Ajax, waarvan de meesten anoniem wilden blijven. De helft zegt te maken te hebben gehad met bedreigingen of intimidatie vanuit fans. Sommige oud-bestuurders werden thuis opgezocht of kregen dreigende appjes en telefoontjes. 'Het kwam je privéleven binnen. Ze zoeken uit waar je woont en wie je kinderen zijn', zegt één van hen.

Twee bestuurders moesten zelfs beveiligd worden en bij een deel speelden de bedreigingen een rol in het besluit om vroegtijdig te stoppen. Niet in alle gevallen is duidelijk of de dreiging vanuit de harde kern kwam. Ook is er kritiek dat de club zich af en toe weinig beschermend opstelt. 'Ze doen alsof ze er niets aan kunnen doen. Het hoort er een beetje bij, zeggen ze dan', vertelt een oud-bestuurder

Volgens de oud-bestuurders gaat de invloed van de F-side verder dan alleen op de tribune. 'Ik denk dat de invloed groter is dan bij welke club dan ook. Op alle niveaus', zo wordt er gesteld, waarna AT5 een duidelijke conclusie trekt. 'Ondanks dat Ajax de afgelopen jaren de veiligheidsmaatregelen heeft uitgebreid, laten de incidenten zien dat problemen blijven terugkeren. Het laat zien dat de grip op de harde kern slechts beperkt is.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Ajax reageert op het onderzoek naar F-side van AT5

Ajax heeft in een schriftelijke reactie geantwoord op vragen van AT5 naar aanleiding van het onderzoek naar de F-side. 'Ons doel is de evenementen die wij organiseren zo veilig mogelijk te laten verlopen', aldus de Amsterdamse club. 'Een vol stadion is een afspiegeling van de maatschappij, dus ook wat in de maatschappij gebeurt. Helaas vinden dus ook in het stadion af en toe ongewenste situaties plaats.'

'Er wordt niet met twee maten gemeten op de tribune. Bij iedere inzet wordt een afweging gemaakt of direct optreden bijdraagt aan het goede verloop van de wedstrijd', gaat Ajax verder. 'Hierbij kan gekozen worden op een later moment op te treden tegen personen die de Huisregels overtreden. Dat is niet altijd direct zichtbaar in het stadion, maar gebeurt wel.'

Ajax laat weten dat er ook incidenten voorbijkomen waarbij stewards slachtoffer zijn van verbale en soms fysieke agressie. 'Gelukkig zijn dit uitzonderingen. Verder rouleren stewards van positie om hen minder kwetsbaar te maken voor mogelijke druk of intimidatie', aldus de club. 'Ajax en de Johan Cruijff ArenA hebben een heel duidelijk beleid dat agressie tegen personeel onacceptabel is. Daarnaast geldt dat wangedrag tegen veiligheidspersoneel wordt bestraft met stadionverboden met een verdubbelde termijn.'

Ten slotte gaat Ajax in op de bedreigingen waar oud-bestuurders mee te maken hebben gehad. 'Bij Ajax zijn uit de afgelopen grofweg 20 jaar twee concrete voorbeelden bekend van feitelijke, strafbare bedreigingen (of verregaande intimidaties) tegen bestuurders. Naast deze voorbeelden wordt online, veelal anoniem, helaas ook van alles geroepen. Wij hebben en voelen een zorgplicht voor onze medewerkers.'