Ajax-publiek moest wennen aan Van Gaal als trainer: 'Begon 4-4-2 te spelen, schoppen tegen de kerk'

‘Dat was niet zo makkelijk, want ik ben Louis van Gaal, met al zijn eigenaardigheden en een eigen visie. Die visie heeft heel veel invloed op de selectie, het publiek, iedereen. Ik weet niet of Danny het nog weet, maar de eerste zes maanden werd ik massaal uitgefloten en werd er alleen maar om Johan Cruijff geroepen.’

Van Gaal weet goed waar dit aan lag. ‘Als je van systeem verandert, heeft dat aanpassingstijd nodig en ik begon ook nog 4-4-2 te spelen. Dat is natuurlijk schoppen tegen de kerk. Toen speelden we uit bij Osasuna, die wonnen we met 0-1 en toen had ik het publiek achter me staan. Ik wist toen ook dat ik de spelersgroep achter me stond en ze voerden steeds beter de tactiek uit die we samen hadden afgesproken.’

De Amsterdammer geeft toe dat hij gevreesd heeft voor zijn baan, maar zich wel gesteund voelde van bovenaf. ‘Voor hetzelfde geld hadden ze me daarvoor al ontslagen. Ik had natuurlijk wel een goede band met het bestuur; Michael van Praag, Arie van Os, André Kraan en Uri Coronel. Die hadden veel vertrouwen in mij, maar daarvoor had ik soms wel het idee: ze gaan me toch niet ontslaan?’

De eerste grote verandering die de voormalig RvC-adviseur doorvoerde was het doorselecteren van zijn spelersgroep. ‘Blind was mijn aanvoerder, maar was toen nog niet de oudste. Ik heb toen wel het elftal in de eerste zes maanden verjongd en spelers uit de A1 en Ajax B, zo heette dat toen nog, erbij gehaald. Er werden toen ook oudere spelers op de bank gezet of ze werden verteld dat ze een andere club moesten gaan zoeken.’

Blind stond in zijn eerste seizoen onder Van Gaal veelvuldig samen met middenvelder Wim Jonk in het hart van de defensie. ‘Ik heb altijd centrale verdedigers gehad die konden opbouwen', legt Van Gaal deze keuze uit. 'Anders konden ze daar niet staan.' '

Mijn visie is dat verdedigen minder belangrijk is dan opbouwen en aanvallen. Dat heb ik eigenlijk mijn hele leven volgehouden. Achteruitspelen kan altijd, maar je hebt centrale verdedigers nodig die een lange pass kunnen geven, twee of drie stations vooruit. Zo kun je het speltempo verhogen.’

In 1993 keerde Frank Rijkaard terug bij de club. Uiteindelijk bleek hij goud waard voor Ajax. ‘In mijn ogen waren Rijkaard en Litmanen het grote verschil met het elftal waarmee ik ben begonnen', stelt Van Gaal. 'Het elftal met Jonk en Bergkamp. Dat waren beiden aanvallend ingestelde spelers. Rijkaard en Litmanen hadden ook aandacht voor het spel bij balbezit voor de tegenstander. Dan heb je meer balans in je elftal. Dat is het grote verschil, waardoor je ook nog een Champions League-winnaar kan worden.’

Blind spreekt vol verwondering over Rijkaard en benoemt zijn specifieke leiderschapskwaliteiten. ‘Ik was natuurlijk aanvoerder, was verbaal best oké en kon mensen ook wel aansturen, maar Frank voegde iets toe, waardoor het nog beter werd. Die kon dat met één woord of gebaar.'

'Ik herinner me een wedstrijd uit bij MVV, waar we best veel weggaven en Frank ging midden op het veld met één voet op de bal staan. Toen had iedereen direct het gevoel: ja, wat zijn we eigenlijk allemaal aan het doen? Dat kon Frank met zijn uitstraling bereiken.’